September

Die kind-in-my stap Ouetehuis toe, stap verby die rommelpapiere en polystyrene bakkies wat net sommerso neergesmyt lê langs die heiningmuur. Geen trots nie. Minder selfrespek. Hoekom doen hulle dit? Stap verby die swerms dikbekwewers wat op die vaal gras wei. Die reën bly weg. Ons land smag. Ons mense is dors. Ons is moeg vir geweld en misdaad en skrikwekkende whattsapp videos van kinders wat mishandel word. Ons wil dit nie meer hoor of sien nie. Veral nie nou nie.

Dis hoekom ek vir Tannie Ina gaan kuier vanmiddag. Ek wil weer voel soos ek toe gevoel het. Vyf jaar oud op die plaas Onverwacht. Die Prinsloos was ons bure. Tannie Ina heelwat ouer as ek, toe al in die Hoërskool. ‘n Mooi meisiekind met goudgeel hare. Later toe ek begin skoolgaan het, het daar ‘n swart-en-wit foto van haar in hul huis se gang gehang. Haar gradeplegtigheid. Ek het dit vir jare bewonder.

Nou is sy ver verby tagtig en woon in haar kamertjie alleen in Ons Herberg. Ek gaan kuier taamlik gereeld vir haar, want saam met die kuier kom al die pasella-gedagtes van wonderlike tye op die plaas. En dan voel ek weer veilig. Soos ‘n kind.  Veral nou in my eerste September nà Chris se dood.  September sal seker vir die res van my lewe ‘n onthou-lied sing. Laas-jaar-dié-tyd, laas-jaar-die-tyd.

Sy is nie in haar kamer nie, hulle hou “kerk” in die boonste saal. Ek stap soontoe en druk die vrugte wat ek vir haar saamgebring het in haar hande. ‘n Glimlag spring oop op haar gesig. Gesels ‘n klein rukkie. Toe ek uitloop, klou die woorde van die oumense se lied aan my rokspante vas: “As die lewenstorme woedend om jou slaan en jy gans ontmoedig vrees om te vergaan, tel jou seëninge, tel hul een vir een en jy sal verbaas wees oor wat God verleen…”

Ek wil wegkom. Uitstap in die louwarm somerson, na die groen bome kyk en vars lug inasem. By die hek moet mens die knoppie druk, dan maak iemand dit van binne-af oop. Anderkant die hek in die teerstraat af, stoot ‘n swart verpleegster  ‘n man in ‘n rolstoel . “Dit moet Meneer Landsberg wees”, redeneer ek hardop met myself.  Sy vrou bly in die aftreeoord oorkant die pad en hy, wat te swak geword het, in die versorgingseenheid van Ons Herberg. Hy kuier weer by haar soos toe hulle jonk was, net anders.

Ek kyk en kyk. Sy voorkoms het baie verander, oud geword. Maar sy mond, sy mond sê vir my dis hy. Elke mens het mos sy eie spesiale iets, iets wat jy onthou al het jy hom vir jare nie gesien nie.  Hy merk  die blye herkenning op my gesig. “Grobler?” sê hy vraend my nooiensvan.

Klein stiltes hang tussen ons vir etlike sekondes.  “Jy is nog mooi!” tuimel die opregte woorde uit sy mond, die mond wat ek van St. ses af so goed onthou. Hy kyk my op en af. Vat my aan die arm en trek my nader.  “Kom gee vir my ‘n soen!”  Ek plak ‘n soen op sy liewe mond. Daar is ‘n vonkel in sy oë.  ‘n Man bly ‘n man! Ons is altwee bly. “Oom Frans, ek het jou so lanklaas gesien!” sê ek. “Ja, ek val nou uitmekaar, maar die verstand werk nog. Ek word een van die dae sewe-en-tagtig!” Asof hy ‘n prys gaan wen.

Ag hoe lief was ek vir hom. My Wiskunde onderwyser van Standerd ses.  Toentertyd, voor ons in rye sy klaskamer ingestap het, het hy by die deur gestaan en saagsels uit die bordkrytboksie op ons hare gestrooi. “Dis kunsmis om jul verstand te laat groei!” het hy geterg.  Al die meisiekinders het hom gehaat en liefgehê. Sy bynaam was Aasvoël. Ek wonder steeds hoekom.  Nooit sou mens in sy klas in die hoek gaan sit nie, want “miskoeke dryf in die hoeke vas!” Wie wil nou ‘n miskoek wees?

Die swart vrou stoot hom deur die hekkie, ek kry nog kans om hom ‘n drukkie op sy maer skouer te gee.  Toe loop ek.  Ek loop die res van my lewe in, ek loop onder die groen bome deur en ek bêre die kind-in-my in die hoek van my hart. Net vir nou. Nou wil ek my seëninge tel, een vir een.

Elizabeth Kendall ©

 

Advertisements

Nuwe hoop en drome

“Find something you love to do, then live a life that shows it. Your goals should stem from your values and then your work will radiate your heart’s desire.” – Bettie B. Youngs.

Nouja, Bettie B is ‘n slim vrou en sy weet waarvan sy praat. Ek lees haar woorde vanoggend raak nog voor die hane kraai en ek maak dit my eie. “Find something you love to do…” Maklik. Ek “love” baie dinge: tuinmaak, (maar dis nou winter en die tuin is bruin) skryf, (ek is besig daarmee!;-)) skilder. O, skilder!! Die lekkerste van almal.

Ek kon dit weer regkry om te begin skilder nà Chris se dood. En ek is dankiebly daaroor. Ek skilder met meer emosie, ek skilder met geheel my hart, ek skilder bome en wolke. Veral wolke. Die hemel. Ek wonder hoe is dit in die hemel. Ek wonder of hy my sien van daar bo af.

Ek skilder myself vas op die een doek nà die ander. Dit verskaf soveel genot. Dit vou soos ‘n trooskombers oor my skouers. Dit help. Dit maak my weer bietjie baie bly. Mag my werk tot seën vir ander ook wees.  Mag dit my diepste verlangens en vreugdes uitstraal soos Bettie B sê. Sy wéét mos waarvan sy praat!
1-001.JPG
1-001

1-001

Die groot besluit

Moet ek of moet ek nie? Hoe dikwels het baie van ons nie al op dié twee gedagtes wipplank gery nie.

Dit is nou amper nege maande nà Chris se dood. Baie het gebeur. Heel aan die begin van my alleen-wees, was daar duisende papierwerk en reëlings wat afgehandel moes word. Ek is daardeur! Seer en stukkend, maar darem. Genade op genade.

Eersteling het by my kom woon omdat haar huurhuisie waarin se tien jaar gebly het, skielik verkoop is. Dit was goed vir ons albei. Moederhen en haar eerste kuiken, saamgevlerk. Ons het geweet dit gaan nie vir altyd en ewig aanhou nie. Sy het twee weke gelede verhuis na haar eie nessie.  “Jy sal jou vader en jou moeder verlaat,” sê die Bybel mos. En dis goed so.

Die somer het verbygegaan. In die herfs, toe die bome bruin, oranje en songeel blare op die aarde laat val, het ek en my verlange die vliegtuig Kaap toe bestyg. Salige saamweesdae by my tweelingkinders en hul gesinne, by vriende, by mense wat ek liefhet. Salige tye in die natuur, kosbare oomblikke saam met kleinkinders. “Let me tell you, Ouma!” sê Katie en wikkel haar driejaaroue lyfie op die maat van ‘n stukkie musiek. “Ouma, kyk my taak!” wys Joshua trots sy skoolwerk op sy tablet. “Kom ons gaan stap môre-oggend vroeg langs die see!” besluit ek en Amy een oggend in Kleinmond. Goue oomblikke en onthou-vir-ewig.

En toe het ek teruggekom. Die gemis en verlange na my manmaat was groter as ooit. Gaan ek dorp toe, “sien” ek hom voor my loop tussen Pick & Pay se rakke of hoor ek hom gesels met ou Jules, die karwag. Gaan ek kerk toe, spring die trane in my oë as ek my vriendinne se manne styf langs hulle in die ry voor my sien sit. Dan sing ek sonder ‘n stem. Bid met nat oë. Drink ek tee onder die karee hier by my ou huis, wens ek hy het op die wit draadstoel langs my gesit. Word ek soggens wakker in my dubbelbed, onthou ek hom langs my, verdwaal ek in die leegheid. Die afwesigheid bly by my. Elke dag, heeldag.

My huis is oud en kort aandag. Ek gaan koop verf. Danie “fix” die plafonne, die dak, die mure buite waar die pleister met die jare weggeraak het. Hy verf die dak, die buitemure. Dit begin al mooier lyk. Volgende week is dit die binnemure se beurt, een vir een kamer. Ek is nie haastig nie. Hy werk deeglik en netjies. En tydsaam. Hy het ander werk ook. Die tyd pla ons niks. Smiddae eet ons saam by die kombuistafel nà sy seëngebed.

In my agterkop broei ‘n plan. Ek vertel alles vir die Here. Hy sal my wys waarheen, wanneer en hoe. Ek vertrou Hom met my hele hart. Ek voel nog jonk. Ek is gesond. Ek wil skilder en lewe. Die Kaap is so mooi.

1-2017-06-01

Besluite

Hy maak sy eie heuning. ‘n Hele klomp korwe staan sy agterplaas vol. “Hierdie is sonneblomheuning!” sê hy met trots en hou die bottel op teen die lig. Lieflik soos die eerste goue sonstrale van ‘n nuwe dag. Soet, soet lekkerte die hele bottel vol. Ek koop dit vir net R40, ek het my eie bottel gebring. In Pick & Pay betaal jy al R65 vir so ‘n heerlikheid. ‘n Weduwee moet na haar pennies kyk. Ek koop al van lankal af by die omie in De la Reystraat.

Vandag is anders. Hy en sy vrou lyk opgewonde, sy is besig om in te pak. “Waar gaan julle heen?” vra die weduwee nuuskierig. “Ons trek Silwerhoek toe!” Ek is ook al silwer, maar dink nog nie aan sulke dinge nie. Iemand het eendag gesê “hulle” steel mens se asem in so ‘n plek. Ek glo dit tot vandag toe. Haar oë straal van blywees. “Ons sien so uit!” sê sy, haar stem staccatonote. Soos ‘n kind wat regmaak vir ‘n vakansie by die see. Amper.

Hy ook. Hy pak nie in nie, maar lyk besig. Mans kry dit mos maklik reg. Steunpilaar vir haar wat al die werk doen. En langs haar. Altwee nog gesond, alhoewel hy tydsamer beweeg as sy. Sy rits, vir my wat graag luister, al die voordele van ‘n aftreeoord in een asem af. Hul huis is verkoop, goeie prys gekry. Kyk hoe seën die Here Sy kinders.

Toe ek in die straat af ry, dink ek onwillekeurig aan my hoë krag-en erfbelastingrekening, my tuinjong en alarmstelsel, my twee honde. Miskien is ‘n aftreeoord nie so erg as wat ek tot op hierdie minuut gedink het nie. Miskien. Toe ek by my agterdeur instap, Moederhen my huis my soos altyd. Mens kan nie van jouself af weggaan nie. Hierdie ou huis met sy plankvloere en geitjies teen die mure, sy groot bome en boorgatwater, sy houtraamvensters, sy spens. My wortels lê diep, diep ingeplant. En tog. Soms moet mens jou verstand begin gebruik en nie met jou hart redeneer nie.

Die realiteit

Niemand het gesê die lewe is maklik nie. Ek lê op my bed en stuur ‘n whatsapp-boodskap vir my kind. Die volgende oomblik gryp die verlange na jou my met albei hande vas. Druk my keel toe. Ek maak al die krane oop. Terwyl ek met die foon in my hande lê, kom Youtube se icon tevoorskyn. Klik. “The last farewell” van Roger Whittaker.

Hoe dikwels het jy nie gevra ek moet dit speel toe ons in ons laaste dae van saamwees hier in die huis saans “U eie keuse”-aande gehou het en na al ons gunstelinge gelê en luister het, een nà die ander. Jy het so baie liedjies se name geken. En almal was vir my mooi. Ons het sommer vroeg al kamer toe gegaan, langs mekaar gelê. Jy was swak en dun en broos en ek was maar net langs jou al die pad. Jy het dikwels dankie gesê, dan het ek geantwoord dat jy presies dieselfde vir my sou doen as dit andersom was. Ek wonder wat het jy alles gedink, jy moes toe al geweet het.

Sekere paaie het nie omdraairoetes nie. Maar ons het aanhou hoop. Aanhou hoop. Dis een van die dae my verjaarsdag. Laas jaar het jy my “Vlam in die sneeu” van Ingrid Jonker en André le Roux gegee. Oor jy geweet het ek wou dit so graag hê. Voor in het jy in jou mooi sterk handskrif geskryf: “I love you dearly, more dearly than the spoken word can tell”….Roger Whittaker se woorde in sy laaste vaarwelgroet. Ek het dit toe nie so helder en so duidelik besef nie. Ek was so bly oor my lekker dik boek.

Almal moet doodgaan, sterwe. Eendag. Ek weet. Ek wonder of jy na my kyk hier waar ek met my nuwe krullebol-haarstyl deur die trane sit en tik. Ek wonder of jy daarvan sou hou. Jy was altyd so tevrede met my. Ek kon enige-iets aanhê, dan was ek vir jou mooi. En het jy my met die grootste waardering aangekyk. Ek mis jou. “More dearly than the spoken word can tell.”

Elizabeth Kendall ©

“’Tis better to have loved and lost than never to have loved at all.”

Dit reën en reën. Jy kyk uit jou foto teen die muur hier bokant my. Jy kyk na my. Elke dag. Jou dun bolip, jou bril, jou baie bekende vel vol vlekkies en sproete en baard, mooi skoon geskeer. Ek onthou hoe ons gesukkel het met die elektriese skeermes. Pure nie gewoond wees. Daar het altyd ‘n flenter baard oorgebly onder jou ken wat nie ek of jy kon bykom nie. Jou donkerbruin hare. Ja ek het gouer as jy grys geraak. Te grys vir woorde. Het jy toe blinkoog gesê. Jou oë. Blou soos die hemel op ‘n helder sonskyndag. Jou deurmekaar wenkbroue. Jou hemp se kraag, ek kan dit steeds voel. Jou trui. Netjies. Ek ruik jou naskeerroom. Ek hoor jou praat. Die lyne langs jou mond wat in diep lagplooie kon verander. Jou stem. Alles, alles in die foto kyk na my. Kyk en kyk. Sonder om te sien. Jy is nie meer hier nie. Tog is jy. Vir solank as ek lewe.

Elizabeth Kendall ©

 

Om te kan speel

1-004Verf is duur. Olieverf veral. Ek koop groot buise by Jimnettes in Pretoria as ek die geleentheid (en geld!) het. Dit hou lank. Dit ruik lekker. Olieverf is net anders. Dit word met reg die “mercedes” van verwe genoem.
As ek myself nou regtig ernstig wil bederf, my eie sielkundige wil wees, my seerplekke sagkens wil salwe, gaan kruip ek weg in my rondawel en skilder sommer amper heeldag lank. Sulke tye vergeet ek van alles. Ek vergeet van honger word, van huiswerk, van my selfoon, my huisfoon, my voordeurklokkie. Sulke tye kos niks. En sulke tye is broodnodig, veral nou.
Gister was so ‘n dag. Ek het heerlik geskilder aan ‘n bosveld-landskap tot ek tevrede was. Miljoene minute van salige stiltes. Maar toe bly daar verf oor. En ek wonder wat ek daarmee gaan doen. Verf is duur, jy weet! Toe speel ek en trek met koue lym strepe en kringe op hardbord, wag tot dit droog en hard word en verf met die oorblyverf bo-oor. Kom ons gee dit ‘n baie mooi naam, ‘n kunsnaam: ABSTRAKTE kuns. Die genot was groter as die naam.
Mag ek nooit die kind-in-my-hart verloor nie!
1-2017-01-13

Isolasie

Ons bed het ‘n dor vlakte geword

waar woestynwinde droë trane

uit oë teen klam kussings vaswaai

waar rooijakkalsies snags koes-koes

agter donker duine wegkruip

en hiënas histeries lag,

hul vleis verskeur –

my verlange kombers my toe

waar ek jou aan jou kant

nag nà nag

eindeloos bly soek

Elizabeth Kendall ©